સંઘ અને રાજ્યના કાર્યો અને જવાબદારીઓ: GPSC અને UPSC માટે

Question 1

અનુચ્છેદ 249 હેઠળ, રાજ્યસભા રાજ્ય યાદીના વિષય પર કાયદો બનાવવાની સત્તા સંસદને આપી શકે છે, આ ઠરાવની મુદત કેટલા સમયની હોય છે?

MCQ

2 વર્ષ 6 મહિના 1 વર્ષ અનિશ્ચિત સમય

Question 2

રાજ્યની જવાબદારી છે કે તે સંઘની કારોબારી સત્તામાં અવરોધ ન ઊભો કરે, આ કયા અનુચ્છેદમાં છે?

MCQ

અનુચ્છેદ 259 અનુચ્છેદ 257 અનુચ્છેદ 258 અનુચ્છેદ 260

Question 3

આંતર-રાજ્ય જળ વિવાદો (Inter-State Water Disputes) માટે કયા અનુચ્છેદ હેઠળ જોગવાઈ છે?

MCQ

અનુચ્છેદ 261 અનુચ્છેદ 262 અનુચ્છેદ 263 અનુચ્છેદ 264

Question 4

સંયુક્ત યાદીના વિષય પર જ્યારે કેન્દ્ર અને રાજ્ય બંને કાયદો બનાવે અને વિરોધાભાસ થાય, તો કોનો કાયદો માન્ય રહેશે?

MCQ

સુપ્રીમ કોર્ટ નક્કી કરશે રાજ્યનો બંને રદ થશે કેન્દ્રનો

Question 5

નાણા પંચ (Finance Commission) ની ભલામણોનો મુખ્ય હેતુ શું હોય છે?

MCQ

રાજ્યોનું વિભાજન કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે કરની વહેંચણી શિક્ષણ નીતિ ચૂંટણી સુધારા

Question 6

નીચેનામાંથી કયો વિષય માત્ર 'સંઘ યાદી' (Union List) માં સમાવિષ્ટ છે?

MCQ

પોલીસ જાહેર આરોગ્ય બેંકિંગ કૃષિ

Question 7

ઝોનલ કાઉન્સિલ (Zonal Councils) એ કેવા પ્રકારની સંસ્થાઓ છે?

MCQ

ન્યાયિક વૈધાનિક બંધારણીય ગેરબંધારણીય

Question 8

જ્યારે સંસદ બે કે તેથી વધુ રાજ્યોની વિનંતી પર રાજ્ય યાદીના વિષય પર કાયદો બનાવે, તો તે કાયદો કોને લાગુ પડે છે?

MCQ

ભારતના સમગ્ર પ્રદેશને તમામ રાજ્યોને માત્ર કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને માત્ર વિનંતી કરનાર રાજ્યોને

Question 9

કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે વહીવટી સંબંધો (Administrative Relations) બંધારણના કયા ભાગમાં દર્શાવેલ છે?

MCQ

ભાગ XII ભાગ X ભાગ XI ભાગ XIV

Question 10

બંધારણનો કયો અનુચ્છેદ કેન્દ્રને રાજ્યોને નિર્દેશ આપવાની સત્તા આપે છે?

MCQ

અનુચ્છેદ 270 અનુચ્છેદ 260 અનુચ્છેદ 265 અનુચ્છેદ 256

Question 11

સરકારીયા કમિશન (Sarkaria Commission) ની રચના કયા વર્ષમાં કરવામાં આવી હતી?

MCQ

1983 1973 2007 1990

Question 12

કયા બંધારણીય સુધારા દ્વારા 'શિક્ષણ' વિષયને રાજ્ય યાદીમાંથી ખસેડીને સંયુક્ત યાદીમાં મૂકવામાં આવ્યો?

MCQ

42મો સુધારો 44મો સુધારો 86મો સુધારો 61મો સુધારો

Question 13

રાષ્ટ્રીય કટોકટી (Art. 352) દરમિયાન, રાજ્ય યાદીના વિષયો પર કાયદો બનાવવાની સત્તા કોને મળે છે?

MCQ

રાજ્ય વિધાનસભાને રાજ્યપાલને સંસદને સુપ્રીમ કોર્ટને

Question 14

નીચેનામાંથી કયો વિષય 'સંયુક્ત યાદી' માં નથી?

MCQ

ફોજદારી કાયદો સ્થાનિક સ્વરાજ્ય લગ્ન અને છૂટાછેડા વસ્તી નિયંત્રણ

Question 15

નીચેનામાંથી કઈ સમિતિ કેન્દ્ર-રાજ્ય સંબંધો સાથે સંબંધિત નથી?

MCQ

રાજમન્નાર સમિતિ દિનેશ ગોસ્વામી સમિતિ વહીવટી સુધારા પંચ પુંછી કમિશન

Question 16

કયા અનુચ્છેદ હેઠળ કેન્દ્ર રાજ્યોને અનુદાન (Grants-in-aid) આપે છે?

MCQ

અનુચ્છેદ 275 અનુચ્છેદ 280 અનુચ્છેદ 290 અનુચ્છેદ 285

Question 17

ભારતીય બંધારણના કયા અનુચ્છેદ મુજબ સંસદને 'અવશિષ્ટ સત્તાઓ' (Residuary Powers) પર કાયદો બનાવવાની વિશિષ્ટ સત્તા છે?

MCQ

અનુચ્છેદ 248 અનુચ્છેદ 245 અનુચ્છેદ 252 અનુચ્છેદ 250

Question 18

જો રાજ્ય કેન્દ્રના નિર્દેશોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો રાષ્ટ્રપતિ કયા અનુચ્છેદ હેઠળ રાજ્યમાં બંધારણીય કટોકટી જાહેર કરી શકે?

MCQ

અનુચ્છેદ 356 અનુચ્છેદ 365 અનુચ્છેદ 352 અનુચ્છેદ 360

Question 19

સંયુક્ત યાદી (Concurrent List) નો વિચાર કયા દેશના બંધારણમાંથી લેવામાં આવ્યો છે?

MCQ

કેનેડા આયર્લેન્ડ ઓસ્ટ્રેલિયા અમેરિકા

Question 20

આંતર-રાજ્ય પરિષદ (Inter-State Council) ની સ્થાપના કરવાની સત્તા કોની પાસે છે?

MCQ

રાષ્ટ્રપતિ ગૃહ મંત્રાલય સંસદ વડાપ્રધાન