Structure and Composition of the Atmosphere: Comprehensive Study Notes for GPSC & UPSC

Question 1

વાતાવરણના કયા સ્તરને 'શાંત સ્તર' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે?

MCQ

બાહ્ય આવરણ સમતાપ આવરણ મધ્ય આવરણ ક્ષોભ આવરણ

Question 2

ક્ષોભ આવરણમાં ઊંચાઈ તરફ જતાં સામાન્ય તાપમાન પતન દર (Normal Lapse Rate) કેટલો હોય છે?

MCQ

પ્રતિ ૧૦૦ મીટરે ૧°C પ્રતિ ૧ કિમીએ ૫.૫°C પ્રતિ ૧ કિમીએ ૬.૫°C પ્રતિ ૧૬૫ મીટરે ૫°C

Question 3

સમતાપ આવરણમાં ઊંચાઈ વધવાની સાથે તાપમાનમાં શું ફેરફાર થાય છે?

MCQ

તાપમાન વધે છે તાપમાન ઘટે છે તાપમાન સ્થિર રહે છે પહેલા ઘટે છે પછી વધે છે

Question 4

રેડિયો તરંગો પૃથ્વી સપાટી પરથી વાતાવરણના કયા સ્તર દ્વારા પરાવર્તિત થાય છે?

MCQ

ક્ષોભ આવરણ સમતાપ આવરણ મધ્ય આવરણ આયનાવરણ

Question 5

પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ઓઝોન સ્તર કયા સ્તરમાં કેન્દ્રિત થયેલું છે?

MCQ

સમતાપ આવરણ ક્ષોભ આવરણ મધ્ય આવરણ આયનાવરણ

Question 6

ધ્રુવીય જ્યોતિ (Aurora Borealis & Aurora Australis) ની ઘટના વાતાવરણના કયા સ્તરમાં જોવા મળે છે?

MCQ

આયનાવરણ / ઉષ્મા આવરણ સમતાપ આવરણ બાહ્ય આવરણ મધ્ય આવરણ

Question 7

વાતાવરણના કયા સ્તરમાં તમામ હવામાન સંબંધી ઘટનાઓ (જેમ કે વરસાદ, વાદળ) જોવા મળે છે?

MCQ

આયનાવરણ ક્ષોભ આવરણ સમતાપ આવરણ મધ્ય આવરણ

Question 8

કયા વાયુને 'પ્રાણવાયુ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તે જીવસૃષ્ટિના શ્વસન માટે અનિવાર્ય છે?

MCQ

ઓઝોન ઓક્સિજન કાર્બન ડાયોક્સાઇડ નાઇટ્રોજન

Question 9

જેટ વિમાનો સામાન્ય રીતે વાતાવરણના કયા સ્તરમાં ઉડવાનું પસંદ કરે છે?

MCQ

મધ્ય આવરણ બાહ્ય આવરણ ક્ષોભ આવરણ સમતાપ આવરણ

Question 10

અંતરિક્ષમાંથી આવતા ઉલ્કાપિંડો વાતાવરણના કયા સ્તરમાં પ્રવેશતા સળગી ઊઠે છે?

MCQ

સમતાપ આવરણ ઉષ્મા આવરણ બાહ્ય આવરણ મધ્ય આવરણ

Question 11

વાતાવરણમાં જલબાષ્પ (ભેજ) નું પ્રમાણ નીચેનામાંથી કઈ તરફ જતાં ઘટે છે?

MCQ

નીચેથી ઊંચાઈ તરફ આપેલ તમામ દરિયા કિનારાથી જમીન તરફ વિષુવવૃત્તથી ધ્રુવો તરફ

Question 12

સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત સમયે આકાશમાં દેખાતા લાલ અને નારંગી રંગ માટે કઈ પ્રક્રિયા જવાબદાર છે?

MCQ

પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન (Scattering) પ્રકાશનું પરાવર્તન પ્રકાશનું શોષણ પ્રકાશનું વક્રીભવન

Question 13

કાર્બન ડાયોક્સાઇડ (CO2) વાયુ પૃથ્વી સપાટીથી આશરે કેટલા કિમીની ઊંચાઈ સુધી જ જોવા મળે છે?

MCQ

20 કિમી 90 કિમી 50 કિમી 120 કિમી

Question 14

નીચેનામાંથી કયો વાયુ પૃથ્વી પરથી પરાવર્તિત થતા લાંબા તરંગલંબાઈ વાળા પાર્થિવ વિકિરણનું શોષણ કરે છે?

MCQ

કાર્બન ડાયોક્સાઇડ આર્ગન નાઇટ્રોજન ઓક્સિજન

Question 15

વાતાવરણની કુલ ઘનતાનો મોટો ભાગ પૃથ્વી સપાટીની નજીક કેમ જોવા મળે છે?

MCQ

સૌર પવનોના કારણે ગુરુત્વાકર્ષણ બળના કારણે ઓઝોન સ્તરના દબાણને કારણે પૃથ્વીના પરિભ્રમણને કારણે

Question 16

વાતાવરણનું સૌથી ઠંડુ સ્તર કયું છે, જ્યાં તાપમાન -૧૦૦°C સુધી ઘટી જાય છે?

MCQ

સમતાપ આવરણ મધ્ય આવરણ ક્ષોભ આવરણ ઉષ્મા આવરણ

Question 17

વાતાવરણમાં કયો નિષ્ક્રિય (Inert) વાયુ સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે?

MCQ

આર્ગન ઝેનોન નિયોન હિલિયમ

Question 18

ક્ષોભ આવરણની ઊંચાઈ વિષુવવૃત્ત પર ધ્રુવોની સરખામણીએ કેવી હોય છે?

MCQ

ઋતુ પ્રમાણે બદલાતી નથી ઓછી હોય છે સરખી હોય છે વધુ હોય છે

Question 19

વાતાવરણમાં નાઇટ્રોજન વાયુનું પ્રમાણ આશરે કેટલા ટકા છે?

MCQ

78.08% 0.93% 21% 0.03%

Question 20

વાતાવરણનું કયું સ્તર રાસાયણિક દૃષ્ટિએ હોમોસ્ફિયર (Homosphere) નો ભાગ નથી?

MCQ

ઉષ્મા આવરણ સમતાપ આવરણ ક્ષોભ આવરણ મધ્ય આવરણ